Parasharam Rama Ambi

*राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज*        महाराष्ट्राला पुरोगामी विचारांची दिशा देणारे आणि सामाजिक न्यायाचे प्रणेते म्हणून ज्यांना ओळखले जाते ते महाराष्ट्रातील लोकोत्तर पुरुषांपैकी एक असलेले छत्रपती राजर्षी शाहू महाराज यांची आज दि. २६ जून २०२६ रोजी १५२ वी जयंती.त्यानिमित्ताने त्यांच्या कार्य-कर्तृत्वाचा वेध घेत मी त्यांना मानाचा मुजरा करतो.         पारतंत्र्याच्या काळात या स्वयंभू राजपुरुषाने इंग्रजी सत्तेचे जोखड मानेवर असतानाही स्वतःचे सत्व अबाधित  राखत मानवतेच्या भूमिकेतून प्रजाजनांचे कल्याण आणि हित रक्षण करीत राज्य कारभार केला.       राजर्षी शाहू महाराजांनी कोल्हापूर संस्थानात जी ध्येय धोरणे राबविली, प्रजेच्या हिताचे जे क्रांतिकारक निर्णय  घेऊन अंमलात आणले ते स्वातंत्र्योत्तर काळात  केवळ महाराष्ट्राच्याच नव्हे तर संपूर्ण देशातील राज्यकर्त्यांसाठी पथदर्शक ठरले.       १ मे १९६० रोजी स्वर्गीय यशवंतराव चव्हाण यांच्या नेतृत्वाखाली  महाराष्ट्र  राज्याची निर्मिती झाली. तेव्हा त्यांनी  "या राज...

सर, तुमचं आपलं काहीतरीच! अहो, मला कसला अभिनय जमणार? माझं नाव घेऊ नका तुमच्या स्नेहसंमेलनाच्या नाटकात. त्यापेक्षा मी गाणं म्हणू का? काय म्हणता? चालेल. अहो, पण त्यासाठी चांगला पेटीवाला पाहिजे. ढोलकीवाला पाहिजे. तरच माझं गाणं चांगलं होईल. वा रे वा! आमच्या शाळेचा पंचमदा. अरे तूच केशव आमच्या शाळेचा पंचमदा. काय म्हणलास रे तुका? सा कशाशी खातात हे त्याला माहीत नाही. म्हणे पेटी वाजवणार. काय बाळू, काय म्हणतोयस? पेटी वाजवणे म्हणजे जत्रेतला भोंगा वाजवण्यासारखं सोप्पं वाटलं का? त्याचं ते काम नाही. असं कसं म्हणतोस रे. अरे, त्याने तर संगीताच्या चार परीक्षा दिल्या आहेत. खरंच दिल्या आहेत. पण पास कुठे झाला? तरी पण त्याला संगीतातलं काहीतरी कळत असेलच ना. काय म्हणालात, आमचा श्याम? तबला कसा वाजवतो तो माहिती आहे का? ताक धिना धिन ताक, ताक धिना धिन ताक. बघा कसा डबा वाजत बसलाय तो जेवणाचा. यालाच म्हणतात की असावे जातीचे येरा गबाळ्याचे काम नोव्हे. दररोज त्याचा सराव असतो. मेहनत असते. खरं तर हे सारे त्याच्या कानातच बसले आहे. आणि आमची राधी, हो हो आमची राधी कशी गाते, ऐकलं का कधी? नाही? मग सांगू मी. मग एका तर तिचं फेव्...

अहो, काय म्हणताय तुम्ही? काय म्हणताय! माणसांची गर्दी नव्हे, ही तर गाढवांची गर्दी आहे असं तुम्हांला वाटते? असं का म्हणताय तुम्ही? पण इतकी माणसं का उभी राहिलीत म्हणायचीत? अहो, आता वाजलेत किती? नऊ! म्हणजे नऊ वीसची बस आहे ही. आता सुटेल लगेच. त्यानंतर पुन्हा बस नाही असं कोण म्हणालं म्हणायचं? आलेपाक घ्या, लेमण गोळ्या घ्या, भडंग घ्या, पाण्याची बॉटल घ्या असं म्हणणाऱ्यांनो, तुम्ही खाली उतरा. अहो तुम्ही खाली उतरा अगोदर. गर्दी किती झाली दिसत नाही का तुम्हाला?  तिकीट, तिकीट. बोला तिकीट. कोणाचं द्यायचं राहिलं असेल तिकीट घ्या आधी.  अहो सुट्टी पैसे काढा अगोदर, सगळे येतात ते नोटाच बाहेर काढतात. कुणाकुणाला आणि किती किती मोड द्यायची! सुट्टे पैसे काढा. अहो, किमान वरचे तरी सुट्टै पैसे काढा. काय म्हणताय? सुट्टे पैसे आणणार कुठून?  आणि देणार कसे? अहो, मग आम्ही काय करायचं? रुपया, दोन रुपये, पाच रुपये कुठून द्यायचेत?  प्रत्येक जण 100-500 रुपयांच्या नोटा काढताय. आम्ही काय सुट्ट्या पैशांचा कारखाना काढला आहे का आम्ही? मागंल त्याला सुट्टे पैसे द्यायला! अहो, काय म्हणताय तुम्ही? अहो, काय झालंय? गा...

*मा. श्री. मिलिंद यादवसर* मा. श्री. मिलिंद यादवसर हे एक वेगळे व्यक्तिमत्त्व आहे. जे आपल्या मनाला पटेल तेच ते करतात. त्यांनी शिवाजी हायस्कूल, कोल्हापूर या ठिकाणी शिक्षक म्हणून काम केले आहे. त्या वेळेला त्यांनी आपल्या शाळेतील मुलांना अनेक चित्रपट चित्रपटगृहात जाऊन दाखवले आहेत.  त्याचबरोबर २०/२५ वर्षापूर्वी शहरातील शाळेमध्ये मुलं व मुली यांना वर्गात एकत्र बसवण्याचे धाडस दाखवले होते. ते मार्क्सवादी विचाराचे आहेत. त्यामुळे त्यांनी स्वेच्छानिवृत्ती घेतली आहे. आपणाला आवडेल त्याच पद्धतीने ते वागले आहेत. लेखक, कवी, चित्रकार, छायाचित्रकार म्हणून नावलौकिक मिळवलेला आहे. मुसाफिर हा शब्द सरांच्या बाबतीत तंतोतंत योग्य आहे.   *राबणारे हात*  *डोंगर माथ्यावरील बहुजनांच्या आया*   *नेपाळ प्रवासावर आधारित पुस्तक*  लिहिले आहेत.  त्यांचे मोलाचे कार्य म्हणजे विद्यार्थ्यांनी कोणते चित्रपट पाहावेत आणि ते कसे पाहावेत याविषयी जागृती करणारी *चिल्लर पार्टी* नावाची संस्था त्यांनी स्थापन केली आहे. महानगरपालिकेच्या शाळा किंवा कोल्हापूर जिल्ह्यातील वाडी वस्त्यावरील शाळा की जिथे चि...

*आजचा तरुण व स्पर्धा परीक्षा*          आदरणीय व्यासपीठ, ज्ञाते, वक्ते आणि रसिक श्रोतेहो. ज्या महाराष्ट्राच्या मायभूमीवर आचार्य अत्रे यांच्या झेंडूच्या फुलांनी सारा सुगंध पसरला. पु. ल. देशपांडे यांची बटाट्याची चाळ वाचून अख्खा महाराष्ट्र खदखदून हसला. आज याच माय भूमीवर आणि क्षितिजावर पुन्हा एकदा असेच दैदीप्यमान आणि दिव्य तारे जन्मावेत, चमकावेत याच ध्येयाने प्रेरित होऊन संयोजकांनी आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत म्हणून नवनाथ हायस्कूल पोहाळेची विद्यार्थिनी, आपल्यासमोर विषय मांडत आहे 'आजचा तरुण आणि स्पर्धा परीक्षा'             पूर्वीचे युग निघून गेले आणि स्पर्धा परीक्षांचे युग आले. मानवात बदल झाला. स्पर्धेत मानव गुंतला गेला. स्पर्धा परीक्षा..स्पर्धा परीक्षा....म्हणजे नेमके काय हो? स्पर्धा परीक्षा म्हणजे हारणं किंवा जिंकणं, पास होणे किंवा नापास होणे असा अर्थ आहे का हो? स्पर्धा परीक्षा होणे गरजेचे आहे का हो? आजकालचे युग आहे ते धावते युग आहे. या धावत्या युगामध्ये कोण, कुठल्या स्थानावर आहे. हे कळणं खूपच महत्त्वाचे आहे. पण स्पर्धा कोणाची, कोणाशी अ...

        'देव जरी मज कधी भेटला           माग हवे ते माग म्हणाला          म्हणेन प्रभू दे......' खरंच! खरंच!! जर देव आमच्या घरी आला आणि म्हणाला, की हवे ते माग.           तर आमच्या घरातील काय मागतील माहिती आहे ? अहो, माझे पप्पा काय मागतील माहित आहे तुम्हाला? ते म्हणतील की, देवा मला प्रमोशन दे. कारण त्यांना कारकुनाचे ऑफिसर व्हायचं आहे. आणि मम्मी काय मागेल? अहो ती आपल्याला कार मागे ल. कारण तिला फिरायची फार हौस आहे. आणि दादा काय मागेल? बरोबर. तुम्ही बरोबर ओळखलंत. तो मोबाईल किंवा काॅम्प्युटर मागेल. कारण त्याला गेमने खेळायचा फार नाद आहे. पण मला यातलं काहीच नको. मी मात्र मागेन  आजी आजोबा. हो मला हवेत आजी आजोबा. आजच्या या सिमेंटच्या . हो हो ही सिमेंटचीच जंगले आहेत. यांना घर कोण म्हणेल? या नुसत्या भिंतीच आहेत. यात प्रेमाचा ओलावा मुळीच नाही. या सिमेंटच्या जंगलात टी.व्ही., कॉम्प्युटर, फ्रीज, कुलर अशा निर्जीव वस्तूंना ठेवायला जागा आहे. पण माझ्या आजी-आजोबांना राहायला नाही.       ...